Stadsplant ambassade: kandelaartje

In 2025 staat bij GMF de Wilde Stad centraal. Naast alles wat mensen aanplanten en verzorgen, zijn er talloze planten die zich zonder menselijke intentie vestigen, wilde planten dus. Deze spontane Gentenaars hebben inventieve manieren ontwikkeld om in onze stad te overleven. Dit jaar zal de stadsplant-ambassade hun verhalen brengen.

Wij denken het jaar als een korenbloem. Kiemen en groeien in de lente, bloeien in de zomer, uitzaai in de herfst en sterven in de winter. Dat is de cyclus van veel landbouwgewassen en akkerkruiden zoals de klaproos of de korenbloem.

In de stad zijn er eenjarige planten die het jaar op een andere manier kleuren. Zij kiemen in de herfst, en komen de winter door als bladrozet. In het vroege voorjaar bloeien ze en produceren ze zaad. Daarna sterven ze af, voordat de felle zomerzon de straat onaangenaam heet maakt. Niet de winterse kou, maar de zomerse hitte ontvluchten ze door die als zaadje door te brengen. In plaats van in winterrust te gaan, trotseren ze de vorst en nemen ze 's zomers rust. Deze planten noemen we winterannuellen.

Het kandelaartje is een prachtig plantje, een mooi voorbeeld van zo'n winterannuel. In de stad vinden we het terug op droge, kalkrijke substraten, op muren en tussen de straatstenen. De nectardruppels op de elegante witte bloemen glinsteren vaak al op zonnige februari-dagen, en zijn tot het begin van de zomer te bewonderen. Een loep helpt om het sierlijke drielobbige blad en de subtiele bloei goed te kunnen zien. De stengel is vaak vuurrood. Aan de kust groeit het op droge graslanden en op kalkrijke zeeduinen, waar de temperaturen in de zomer net als in de stad hoog oplopen.

Het is zeker niet de enige winterannuel die Gent rijk is; de vroegeling (Draba Vverna) is vrijwel overal te vinden, klimopereprijs (Veronica hederifolia) en Deens lepelblad (Cochlearia danica) zijn andere Gentse winterannuellen.

Klimaatverandering en het stedelijk hitte eiland-effect maken de stad een moeilijk habitat voor veel van onze inheemse flora. Maar het inheemse kandelaartje lijkt zich prima thuis te voelen in Gent. Het plantje is helemaal klaar voor de toekomst, ook qua mobiliteit. Het kandelaartje reist bij voorkeur met de trein, en is vaak in grote getale te bewonderen langs sporen, op treinstations en rangeerterreinen, zoals het rangeerterrein Gent Zeehaven bij de Dampoort. Het kandelaartje is een icoon van spoorweg-ecologie, de studie van planten en dieren die een speciale binding hebben met ons spoornetwerk.